Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản cho kinh tế chia sẻ

In bài viết
(DNVN) - Đó là khuyến nghị của TS. Sarah Pearson, Giám đốc Phòng sáng tạo, Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia tại Hội thảo "Kinh tế chia sẻ: Các xu hướng lớn và tác động tới nền kinh tế Việt Nam".

Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản cho kinh tế chia sẻ ảnh 1

Các chuyên gia tọa đàm tại Hội thảo "Kinh tế chia sẻ: Các xu hướng lớn và tác động tới nền kinh tế Việt Nam". (Ảnh: DNVN/Nhật Minh)
Đây là Hội thảo do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, sáng 12/7 nhằm đánh giá xu hướng phát triển của kinh tế chia sẻ (KTCS) ở Việt Nam, đồng thời, tham khảo kinh nghiệm quốc tế cách thiết kế chiến lược thích ứng tốt và tận dụng được các cơ hội của cuộc cách mạng số mang lại. Từ đó, giúp Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện tốt hơn nhiệm vụ “Xây dựng Đề án mô hình KTCS” tại Nghị quyết số 13/NQ-CP ngày 08/02/2018 của Chính phủ.

KTCS - xu thế lớn, cơ hội lớn…

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng cho rằng mô hình KTCS khá mới mẻ trên thế giới và lại càng mới mẻ ở Việt Nam.

Mô hình kinh tế này phát triển mạnh trong những năm gần đây ở một số nước trên thế giới và mang lại nhiều lợi ích chung cho xã hội do giúp giảm chi phí giao dịch và sử dụng tài sản và tài nguyên hiệu quả hơn.

“Lợi ích về tiết kiệm tài nguyên của KTCS còn có hiệu ứng tích cực tới môi trường khi giảm được sản xuất và tiêu dùng quá mức trong nền kinh tế. Việt Nam không phải là ngoại lệ trong quá trình phát triển mô hình kinh doanh mới này”, ông Thắng khẳng định. 

Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản cho kinh tế chia sẻ ảnh 2

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: DNVN/Nhật Minh) 
 Tại Hội thảo, nói về mô hình KTCS trên thế giới, TS. Nguyễn Thị Tuệ Anh, Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhận định khả năng người dân ở các nước đang phát triển tham gia chia sẻ các nguồn lực với người khác còn cao hơn so với các nước tiên tiến. Xét về tính bao trùm và khả năng kết nối, KTCS là mô hình kinh doanh mà các nước đang phát triển cần khuyến khích.

“Doanh thu toàn cầu từ các công ty cung cấp nền tảng ứng dụng KTCS đạt 15 tỷ USD vào năm 2014 (theo Pwc, UK), và dự báo sẽ đạt đến 335 tỷ đô la Mỹ vào năm 2025 – tăng gấp 22 lần trong vòng 10 năm.

Với lượng khách hàng ngày càng đa dạng và tăng nhanh, năm 2015, 44% người tiêu dùng Mỹ đã quen thuộc với nền KTCS và 19% người tiêu dùng đã tham gia vào một giao dịch KTCS nào đó; 72% người Mỹ tin rằng họ sẽ sử dụng dịch vụ thông qua nền KTCS trong 2 năm tới”, TS. Nguyễn Thị Tuệ Anh đưa ra dẫn chứng.

Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản cho kinh tế chia sẻ ảnh 3
TS. Nguyễn Thị Tuệ Anh phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: DNVN/Nhật Minh) 
Đồng thời, bà cho rằng mô hình KTCS đã và đang tạo ra 1 phương thức kinh doanh mới, mở ra cơ hội kinh doanh mới dựa trên nền tảng số, ứng dụng công nghệ 4.0. Nó đem lại thị trường cạnh tranh hơn và loại hình dịch vụ đa dạng hơn, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng.

Mở ra cơ hội đầu tư, tạo việc làm cho người lao động, tăng thêm thu nhập. Tiết kiệm tài nguyên, tận dụng tối đa công suất tài sản dư thừa, bảo vệ môi trường.

Cùng với đó là giảm các chi phí giao dịch trong hoạt động kinh doanh; thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp ở Việt Nam; tạo cơ hội cải cách bộ máy hành chính theo hướng chính phủ số và thúc đẩy cải cách thể chế nhằm phát triển nền kinh tế số và tham gia cách mạng công nghiệp 4.0.

"Tại Việt Nam, KTCS mới phát triển trong vài năm trở lại đây và tốc độ phát triển rất nhanh. Sau dịch vụ vận tải trực tuyến (Uber, Grab, dichung), nhiều dịch vụ khác cũng đã xuất hiện như: dịch vụ chia sẻ phòng Airbnb, dịch vụ du lịch (Triip.me), dịch vụ sửa chữa điện tử, điện lạnh, xây dựng…(Rada); dịch vụ tài chính ứng dụng công nghệ cho vay ngang hàng (peer to peer lending) như Huydong.com…”, bà Tuệ Anh cho biết.

Đồng tình với ý kiến của Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng, bà Rebecca Bryant, Đại diện lâm thời Đại sứ quán Australia tại Việt Nam cho rằng KTCS của Việt Nam đang trong giai đoạn sơ khởi nhưng lại đang ở một vị trí phù hợp để tranh thủ cơ hội.

“Với dân số trẻ, số đông sử dụng điện thoại thông minh, Việt Nam có cơ hội để thu lợi ích to lớn từ KTCS. Chính phủ Australia hoan nghênh và cam kết hỗ trợ để Việt Nam tranh thủ được cơ hội đó”, bà Rebecca Bryant cam kết.

TS. Stefan Hajowicz, Trưởng nhóm Data61, Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Liên bang Australia (CSIRO) thêm một lần nữa khẳng định KTCS sẽ tạo ra sự thay đổi rất lớn từ 5-10 năm tới và theo ông, tranh thủ được cơ hội hay không phụ thuộc vào việc chúng ta đọc được tín hiệu này như thế nào để có chính sách phù hợp.

Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản cho kinh tế chia sẻ ảnh 4
TS. Stefan Hajowicz phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: DNVN/Nhật Minh) 
Tín hiệu này được TS. Stefan Hajowicz chia làm 4 xu hướng lớn. Đó là máy móc thông minh (máy móc có thể tự học và tạo ra sự thay đổi nhanh chóng của KTCS). Là làn sóng thay thế và di chuyển công việc (robot đang thực hiện công việc của con người, khiến công việc của con người nhanh thay đổi, thậm chí, một người có thể làm nhiều việc, ở nhiều thời gian khác nhau). Tiếp đến là xu hướng thúc đẩy số Bigdata và cuối cùng là Internet băng thông rộng.

“Sự trỗi dậy của các nền tảng công nghệ có thể khiến dịch vụ taxi năm 2020 nhận diện bằng lời nói thay bấm phím điều khiển. Điều này cũng sẽ phát sinh những quan ngại về tội phạm trên không gian ảo”, TS. Stefan Hajowicz dự báo.

... và thách thức không nhỏ

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng thừa nhận KTCS đã làm nảy sinh các mối quan hệ mới trên thị trường, tiềm ẩn những rủi ro mà nhà quản lý cần phải quan tâm để đảm bảo lợi ích của cả người mua (người tiêu dùng) và người bán (nhà cung cấp dịch vụ) cũng như nảy sinh các vấn đề giữa doanh nghiệp kinh doanh theo mô hình KTCS và doanh nghiệp kinh doanh truyền thống, vấn đề thu thuế phát sinh từ hoạt động dịch vụ, vấn đề đo lường và tích hợp trong tài khoản kinh tế quốc gia .

TS. Nguyễn Thị Tuệ Anh thì nhấn mạnh 7 thách thức mà KTCS mang lại. Đó là mô hình này sẽ làm nảy sinh các mối quan hệ mới trên thị trường, quan hệ 3 bên (thay vì 2 bên) trong hợp đồng kinh tế; gây xung đột lợi ích với mô hình kinh doanh truyền thống; chưa có đủ căn cứ để người dùng quen và được bảo vệ qua nền tảng.

Bên cạnh đó, KTCS gây ra sự cạnh tranh không công bằng. Đối với quản lý nhà nước, rất khó kiểm soát, đặc biệt là kiểm soát các nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước và an toàn lao động, bảo hiểm tài sản, bảo hiểm xã hội … của các bên tham gia.

Chưa kể tới cơ sở hạ tầng thông tin và năng lực đổi mới sáng tạo yếu kém sẽ dẫn đến hạn chế các ý tưởng đổi mới và start-up.

Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản

Trước những thách thức trên, Thứ trưởng Vũ Đại Thắng khẳng định các vấn đề về quản lý nhà nước ở Việt Nam đối với mô hình KTCS đang được đặt ra hết sức cấp bách để tận dụng các lợi ích, đặc biệt là việc thúc đẩy sử dụng các tiến bộ công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả của nền kinh tế.

TS. Sarah Pearson, Giám đốc Phòng sáng tạo, Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia chia sẻ:  Đổi mới sáng tạo trong KTCS là một động từ, đang diễn ra ở cấp độ người sáng tạo, doanh nghiệp chứ không phải chính phủ. Niềm đam mê sáng tạo của cá nhân, của doanh nghiệp cần được giải phóng để nhanh chóng đạt được kết quả tối ưu.

Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản cho kinh tế chia sẻ ảnh 5
TS. Sarah Pearson chia sẻ tại Hội thảo. (Ảnh: DNVN/Nhật Minh)  
 “Vai trò của Chính phủ chủ yếu là giảm rào cản để cho họ làm và đạt được hiệu quả nhanh chóng. Chính phủ Australia đã đưa ra chiến lược mới tạo điều kiện cho sự sáng tạo đổi mới. Việt Nam hãy mở cửa cho sự hợp tác, với bất cứ ai có sự hợp tác tốt. Cố gắng chia sẻ dữ liệu, Việt Nam sẽ có cơ hội để mở các công ty KTCS”, TS. Sarah Pearson khuyến nghị.

Nguyên tắc chung mà TS. Nguyễn Thị Tuệ Anh đưa ra nhằm giải quyết thách thức là “linh hoạt, lấy lợi ích xã hội là thước đo, không thể lựa chọn người thắng, kẻ thua; nhà nước cần tạo nhiều cơ hội và giảm rủi ro cho các bên tham gia, cần hợp tác với các công ty nền tảng. Cần bảo vệ người tiêu dùng, tránh gây bất lợi làm hạn chế gia nhập và hạn chế đổi mới, lường trước những rủi ro và trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia”.

Nhật Minh

tin bài khác