Nếu không nỗ lực đổi mới nông sản Việt sẽ bị tụt hậu

In bài viết
(DNVN) - Việc Việt Nam tham gia vào các hiệp định thương mại hế hệ mới như: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP),  Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA), đã tạo ra cơ hội mới cho xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vào các nước trên thế giới, trong đó có nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy sản… 

Những hiệp định này được đánh giá là cơ hội lớn cho hàng nông sản Việt Nam thâm nhập ngày càng sâu rộng vào các thị trường khó tính. Tuy nhiên, thách thức cũng đã sớm xuất hiện, đòi hỏi các ngành hàng nông nghiệp phải nỗ lực đổi mới mạnh mẽ trên nhiều mặt.

Trao đổi về những cơ hội và thách thức của nông sản Việt khi Hiệp định EVFTA và CPTPP được ký kết, TS. Nguyễn Đăng Nghĩa, Chuyên gia nông nghiệp cho rằng, đó là những cơ hội rất lớn, nhưng nếu không nắm bắt được cơ hội thì chúng ta sẽ tụt hậu.

Nếu không nỗ lực đổi mới nông sản Việt sẽ bị tụt hậu ảnh 1
 TS. Nguyễn Đăng Nghĩa, Chuyên gia nông nghiệp.
Thưa ông, khi Việt Nam ký kết Hiệp định EVFTA và CPTPP thì hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là hàng nông sản sẽ gặp những cơ hội và thách thức gì?
TS. Nguyễn Đăng Nghĩa: Việc chúng ta tham gia Hiệp định CPTPP và bây giờ là EVFTA là cơ hội vô cùng lớn, vì đã mở ra thị trường xuất khẩu nông sản cho chúng ta. Nhưng cũng chính vì sự mở rộng thị trường này mới thấy chúng ta gặp thách thức quá lớn.
Thứ nhất, nếu nói về tiềm năng sản xuất của nông nghiệp Việt Nam hay nông sản Việt thì những nông sản của chúng ta đạt tiêu chuẩn vào các thị trường này còn rất hạn chế. Khi ký kết các Hiệp định thương mại tự do, nghĩa là chúng ta đã có cơ hội, nhưng nếu không nắm bắt được cơ hội đó chúng ta sẽ tụt hậu. Nông sản chúng ta thiếu tổ chức sản xuất, thiếu vùng nguyên liệu tập trung, vùng sản xuất chuyên nghiệp lại không có.
Thứ nữa, chúng ta rất yếu về xây dựng thương hiệu. Có mặt hàng, có nông sản nhưng không có thương hiệu thì làm sao chúng ta cạnh tranh được. Trong khi đó, nếu nói về thương hiệu thì nông sản Việt đã và đang thua trên sân nhà. Người tiêu dùng hàng Việt Nam hiện nay đang mua nông sản nước ngoài, bởi họ cảm thấy giá cả không chênh lệch là bao, chất lượng nông sản ngoại ngon hơn, và đặc biệt là đảm bảo tối cao về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Do đó, chúng ta không thể nói mãi câu: “Người Việt Nam mua hàng Việt Nam là yêu nước”. Không ai mua hàng giá cao mà chất lượng xấu được. Mà chúng ta chỉ nên nói: “Người Việt Nam ưu tiên mua hàng Việt Nam”, và ưu tiên ở chỗ chất lượng, giá cả hàng Việt cũng ngang ngửa hàng ngoại. Chứ giá cao hơn mà chất lượng xấu thì ưu tiên sao được? Quay lại câu chuyện cơ hội thì thấy, thách thức của chúng ta còn quá lớn. Chúng ta có cơ hội rồi, nhưng nếu không biến cơ hội đó thành thời cơ, lợi thế thì chúng ta sẽ làm ảnh hưởng không tốt tới quá trình sản xuất.
Thách thức và cơ hội cho nông sản Việt là như vậy. Nhưng ông có thể chia sẻ rõ hơn về nguyên nhân của những thách thức này?  
TS. Nguyễn Đăng Nghĩa: Như tôi vừa phân tích, chúng ta thiếu tổ chức sản xuất, thiếu công nghệ chế biến, thiếu logistics. Hai nữa, chúng ta liên kết chuỗi lợi ích mà không thể không có doanh nghiệp và chính sách được.
Ngoài ra, sản xuất nông nghiệp hiện nay rất manh mún, tỉ lệ nông dân, hộ nông dân quá nhiều, mà giờ muốn đáp ứng được thị trường lớn thì chúng ta phải nhờ doanh nghiệp lớn cùng tham gia. Khi doanh nghiệp lớn cùng vào làm, có chính sách tốt hỗ trợ thì mới tốt cho nông nghiệp. Còn để người nông dân tự làm thì nhỏ lẻ và rất khó.
Nếu không nỗ lực đổi mới nông sản Việt sẽ bị tụt hậu ảnh 2
 Nếu không nỗ lực đổi mới nông sản Việt sẽ bị tụt hậu.
Mặt khác, các doanh nghiệp Việt và Chính phủ chưa có sự liên kết chặt chẽ. Bằng chứng là các doanh nghiệp xuất khẩu nhưng còn ít chú trọng đến hàng rào kỹ thuật. Cửa người ta mở hết rồi, nhưng không phải như thế là chúng ta có quyền thênh thang đi lại tự do. Chúng ta phải biết sau cánh cửa đó là gì, đó là hàng rào kỹ thuật. Nếu không hiểu hàng rào kỹ thuật thì sẽ không vào được. Mà muốn hiểu hàng rào kỹ thuật thì phải có trình độ.
Ngay đối với thị trường Trung Quốc đã bắt đầu có sự khép lại khi họ khống chế một số cửa khẩu, đồng thời sản phẩm phải có truy xuất nguồn gốc và các hợp đồng giữa các đối tác chứ không phải là các tiểu ngạch tự do. Bên cạnh đó, khi hiệp định được ký kết, hàng hóa sẽ tràn vào Việt Nam từ rất nhiều nước. Do vậy nếu chúng ta chuẩn bị không tốt thì sẽ thua ngay trên sân nhà. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và người nông dân. Đó là những khó khăn thách thức đòi hỏi Chính phủ, các cơ quan chức năng, hiệp hội và các doanh nhiệp cần có biện pháp đê khắc phục.
Hiện nay các Hiệp định đã ký kết và những thách thức đặt ra cần có thời gian lâu dài mới có thể khắc phục được, vậy theo ông cần những giải pháp nào để chúng ta hội nhập thành công?
TS. Nguyễn Đăng Nghĩa: Sự thực là chúng ta không có sự chuẩn bị. Bởi hàng rào kỹ thuật không phải là khó khăn, vấn đề là chúng ta có chịu tìm hiểu không? Điều này lại liên quan đến vấn đề nhận thức và giáo dục trong nông nghiệp rất yếu. Không có giáo dục thì làm sao có thể tham gia được vào biển lớn, vào thị trường thế giới.
Mặt khác, việc xây dựng hàng rào kỹ thuật của chúng ta cũng không khó. Vấn đề cần phải bắt tay vào làm. Muốn xây dựng hàng rào kỹ thuật thì phải có phương tiện, trình độ, trang thiết bị. Thế giới đã làm hàng chục năm nay rồi, chỉ có chúng ta mới bắt đầu bơi ra biển lớn nên còn bỡ ngỡ và vẫn cho rằng mọi chuyện đơn giản...
Tuy nhiên, những thị trường khó tính thì rất nhiều thách thức nhưng cũng có không ít cơ hội. Đơn cử như với những thị trường đòi hỏi thực phẩm nhiệt đới khắt khe  là Nhật, Mỹ, châu Âu... thì chúng ta phải nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu của họ. Việc này không chỉ riêng Bộ Nông nghiệp, mà rất cần sự tham gia của Bộ Y tế, Bộ Công thương, các nhà khoa học thì mới có được hàng rào kỹ thuật.
Chúng ta đang có những cơ hội, nhưng thách thức đang lớn hơn cơ hội. Mà nếu thách thức không khắc phục được thì đừng nói đến chớp được cơ hội. Cửa mở rồi nhưng có đi qua được không mới là câu chuyện. Chúng ta cần phải tìm đường đi, tìm giải pháp vượt qua nó.
Xin cảm ơn ông!
Lan Hương

bài liên quan

tin bài khác