Ách tắc trong XNK: Nói rồi, nói mãi nhưng vẫn… không thể không nói

In bài viết
(DNVN) - Những bức xúc về ách tắc trong hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là chủ đề “nóng” tại Hội thảo "Thực hiện Nghị quyết 19 của Chính phủ về quản lý chuyên ngành đối với hàng hoá xuất nhập khẩu: Kết quả và các vấn đề cần tiếp tục giải quyết” diễn ra tại Hà Nội, ngày 13/6. Đây là những bức xúc mà đại diện cho nhiều doanh nghiệp cho rằng: Nói rồi, nói mãi nhưng…vẫn không thể không nói.

Tiếp sau hai ngày được tổ chức tại TPHCM, Hội thảo được Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương phối hợp với Dự án GIG của Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tổ chức tại Hà Nội, với sự tham gia của đại diện các Bộ ngành, cộng đồng doanh nghiệp và báo giới.

Ách tắc trong XNK: Nói rồi, nói mãi nhưng vẫn… không thể không nói ảnh 1
Toàn cảnh Hội nghị. (Ảnh: Minh Hoa/DNVN) 
Mặt hàng ô tô đang bị phân biệt đối xử

 Đại diện cho Tiểu ban Hải quan của Hiệp hội các nhà Sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), bà Nguyễn Ánh Tuyết, Trưởng phòng xuất nhập khẩu Công ty TNHH Ford Việt Nam trình bày một loạt vướng mắc mà Nghị định 116, Nghị định 74 gây ra.

Theo đó, về Nghị định 116, trong quá trình giảm thuế về 0% từ ASEAN về Việt Nam, các hàng rào nhập khẩu xe được đưa ra tại Nghị định này đã gây khó khăn rất nhiều cho VAMA. Hầu hết các thành viên của VAMA hiện chưa có đường thử ô tô theo chuẩn mới, trong khi hiệu lực của quy định này bắt đầu từ tháng 4/2019.

Cho dù Thái Lan và Indonesia đã đáp ứng yêu cầu nhập khẩu từ phía Việt Nam thông qua việc cấp giấy chứng nhận kiểu dáng ô tô (thủ tục mà trước đó họ không thực hiện), nhưng vẫn còn một số nước xuất khẩu không cấp giấy chứng nhận này khi xuất khẩu mà chỉ cấp cho ô tô sử dụng trong nước. Bởi vậy, nhiều doanh nghiệp thuộc VAMA không thể có loại giấy này để nhập xe về.

Về giấy chứng nhận kiểm định ô tô, hiện VAMA chưa có giải pháp để nhập ô tô từ Nhật Bản và châu Âu do Chính phủ Nhật Bản không cấp và châu Âu có cấp nhưng chỉ cấp trong khuôn khổ châu Âu.

Ách tắc trong XNK: Nói rồi, nói mãi nhưng vẫn… không thể không nói ảnh 2
 Bà Nguyễn Ánh Tuyết, Trưởng phòng XNK Công ty TNHH Ford Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: Minh Hoa/DNVN)
Quy định về thử nghiệm theo lô đã khiến số lượng xe nhập khẩu của 5 tháng đầu năm VAMA giảm 80% so với cùng kỳ năm 2017. Điều này cũng khiến cho thời gian thông quan hàng hóa đang từ 12 ngày thành 37 ngày, theo bà Tuyết.

Đó là chưa kể tới nhiều doanh nghiệp thuộc VAMA rất khó, thậm chí là không thể có được đường thử ô tô theo đúng quy định hiện hành do quỹ đất hạn hẹp hoặc quá trình thu hồi đất kéo dài phức tạp.

Đối với Nghị định 74 vừa được ban hành, bà Tuyết cho rằng: Ô tô nằm trong nhóm xe cơ giới bị loại trừ ra khỏi nhóm hàng hóa được miễn kiểm tra chất lượng khi trưng bày trong hội chợ, triển lãm, khi tạm nhập không tham gia giao thông; đồng thời, ô tô cũng không được áp dụng chế độ miễn giảm kiểm tra chất lượng được đưa ra tại nghị định này. Như vậy, ô tô đang bị đối xử phân biệt so với các mặt hàng khác. Điều này trái với Nghị quyết 19.

“Đề xuất của VAMA là các cơ quan chức năng nên bãi bỏ yêu cầu về giấy chứng nhận kiểm định ô tô đối với xe nhập khẩu. Chính phủ nên bỏ thử nghiệm theo lô hàng hoặc cân nhắc thử nghiệm nhập khẩu ô tô trong vòng 6 tháng một lần; cắt giảm thời gian đăng kiểm.

 Bộ Giao thông vận tải nên chấp nhận các tiêu chuẩn của châu Âu về gương, đèn, kính và không bắt buộc phải thử nghiệm trong nước đối với linh kiện nhập khẩu này. Đồng thời, không thử nghiệm các chi tiết này trên xe nhập khẩu hoàn chỉnh vì đây không phải là linh kiện”, bà Tuyết kiến nghị.

Bớt được thủ tục này, phát sinh ra thủ tục khác

Bớt được thủ tục này, phát sinh ra thủ tục khác là bức xúc mà đại diện cho Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), bà Trần Hoàng Yến, Phó Giám đốc VASEP.PRO đưa ra tại Hội thảo.

Ách tắc trong XNK: Nói rồi, nói mãi nhưng vẫn… không thể không nói ảnh 3
Bà Trần Hoàng Yến, Phó Giám đốc VASEP.PRO phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: Minh Hoa/DNVN)

Điều này liên quan đến vấn đề ghi nhãn hàng hóa nhập khẩu, cấp giấy chứng nhận tái xuất ICCAT và vấn đề khai khối lượng trong kiểm dịch.

Về vấn đề ghi nhãn hàng hóa nhập khẩu, Nghị định 43 được ban hành năm 2017 quy định miễn in nhãn cho những sản phẩm được bán ở thị trường nội địa nhưng không được miễn đối với những sản phẩm nhập khẩu về để chế biến, sau đó mới đưa ra thị trường tiêu thụ.

“Chúng tôi nhập khẩu cá nguyên cả tàu cá và cá được đóng đông trên tàu hoàn toàn không có bao bì. Quy định bắt buộc phải dán nhãn của Nghị định 43 là rất buồn cười và cực kỳ vô lý. Bởi vì, một tàu cá hàng mười mấy tấn đến 30 tấn, mỗi con cá đều phải dán nhãn thì không có cách nào làm điều này được”, bà Yến chia sẻ.

Quy định này dẫn đến việc, mấy tháng nay, các tàu cá mà các doanh nghiệp mua nguyên tàu về chế biến không được cơ quan kiểm dịch cho phép kiểm dịch để nhập khẩu. Khi doanh nghiệp kêu quá thì Cục Thú y, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có một văn bản hướng dẫn nhưng chỉ giải quyết được “phần ngọn”. Đó là, Cục Thú y coi cả tàu đó là một sản phẩm cho phép doanh nghiệp khai báo thông tin theo Nghị định 43 trên một tờ khai, khai đủ thì được phép nhập khẩu. Tuy nhiên, cả tàu cá không thể dán nhãn và giải pháp của Cục Thú y trở thành không khả thi.

“Tôi biết các doanh nghiệp phân bón cũng gặp trường hợp tương tự, lô hàng phân bón nhập cũng không có bao bì. Đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ có văn bản sửa đổi hoặc hướng dẫn Nghị định 43 sang nguyên liệu nhập khẩu về không có bao bì vẫn được phép nhập khẩu. Nhập khẩu để sản xuất tiếp, không phải để bán, chưa cần người tiêu dùng thì đâu cần phải dán nhãn. Khi thành phẩm thì chắc chắn có nhãn rồi”, bà Yến bức xúc.

Đối với vấn đề cấp giấy chứng nhận tái xuất ICCAT (Giấy chứng nhận tái xuất thủy sản có nguồn gốc nhập khẩu cho các lô sản phẩm cá cờ kiếm (Swordfish) và cá ngừ mắt to (Bigeye Tuna) theo quy định của Ủy ban Quốc tế về Bảo tồn Cá ngừ Đại Tây Dương/ICCAT), đây là loại giấy bắt buộc phải có thì doanh nghiệp mới có thể xuất khẩu các dòng hàng này vào đa số thị trường lớn hiện nay.

Tuy nhiên, Thông tư 50 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ra đời năm 2015, sau đó sửa đổi thành Thông tư 02 năm 2018 đều không quy định chức năng chứng nhận ICAD giao cho bất kỳ một đơn vị nào.

Dẫn đến chuyện từ đầu năm nay, các chi cục thủy sản từ chối nhận cấp chứng nhận này với lý do họ không được giao chức năng chứng nhận. Rất nhiều doanh nghiệp nhập khẩu cá ngừ và cá cờ kiếm không xuất được hàng đi.

Trong một hội nghị cách đây 2 tháng tại Nha Trang, cộng đồng doanh nghiệp phản ánh tới Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám và được ông Tám chỉ đạo đề nghị các chi cục thủy sản tiếp tục chứng nhận. Nhưng việc cấp giấy này đã bị ngừng mấy tuần gần đây, lại với lý do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chưa có một văn bản chính thức nào chỉ đạo việc cấp giấy chứng nhận này, các chi cục không dám làm vì sợ trách nhiệm.

“Tôi đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có văn bản trực tiếp chỉ đạo cho các chi cục thủy sản tiếp tục cấp giấy chứng nhận tái xuất ICCAT”, bà Yến nói.

Đối với vấn đề khai khối lượng trong kiểm dịch, bà Yến cho rằng: Doanh nghiệp nhập cá về nguyên tàu, số lượng thủy sản trên tàu đó chỉ có thể ước chừng vì làm thủ tục nhập xong mới có thể phân loại, tính chính xác số lượng.

Điều này dẫn tới hệ lụy, số lượng ước tính mà doanh nghiệp khai với cơ quan kiểm dịch không khớp với số lượng sau khi phân loại và báo cáo với cơ quan quản lý để xin cấp C/C. Điều vô lý là, nếu số lượng ước tính nhỏ hơn hoặc bằng số lượng khai báo với cơ quan kiểm dịch thì lô hàng đó được xuất khẩu, nếu lớn hơn sẽ bị dừng xuất mà không cho khai bổ sung số lượng vượt dự kiến kiểm dịch. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục vướng lớn nếu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn không có quy định cho phép khai bổ sung này.

Doanh nghiệp không hiểu vì sao họ chết

Ông Vũ Quốc Tuấn, đại diện Tiểu ban thực phẩm dinh dưỡng - Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại VN (EuroCham) bày tỏ bức xúc sau khi đã phản ánh tại buổi hội thảo cùng chủ đề trước đó tại TPHCM về những điểm ách tắc mà các doanh nghiệp thuộc Hiệp hội này gặp phải.

Đó là một loạt vấn đề bất cập liên quan đến kiểm dịch động vật, muối i ốt, kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường, cấp giấy chứng nhận y tế cho hàng xuất khẩu.

Ách tắc trong XNK: Nói rồi, nói mãi nhưng vẫn… không thể không nói ảnh 4
Ông Vũ Quốc Tuấn, đại diện EuroCham, phản ánh tại Hội thảo. (Ảnh: Minh Hoa/DNVN) 
Ông Tuấn cho rằng phần trình bày của đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại Hội thảo “chưa tới”. Bộ phận kiểm dịch động vật vẫn cào bằng 5 lô kiểm 1 lô; kiểm dịch không lấy một mẫu, mà lấy 5 mẫu rồi tính tiền cả 5 mẫu là bất hợp lý.

“Đối với các doanh nghiệp thực phẩm, nhiều khi một gói cà phê có mấy giọt sữa thôi, mà sữa đó đã qua xử lý nhiệt rồi vẫn bóc ra xem có bệnh dịch gì trong đấy không. Cái này rất quá đáng vì các hãng hàng không đến Việt Nam cũng đều cho hành khách uống cà phê sữa cả và nếu hạ cánh xuống Việt Nam thì có cần kiểm dịch lần nữa không. Tôi có một hóa đơn về kiểm dịch, kiểm dịch không lấy một mẫu, mà lấy 5 mẫu, khi tính tiền mỗi mẫu là 971.000, nhân lên là gần 8,5 triệu đồng. Tôi không hiểu vì sao phải lấy 5 mẫu.

Bên cạnh đó, sau khi kiểm dịch xong, cơ quan kiểm dịch xác nhận chất lượng sản phẩm có hiệu lực 2 tháng, trong khi, sản phẩm cà phê hay sữa của chúng tôi hạn sử dụng ít nhất là 1 năm đến 1 năm rưỡi. Vậy hiệu lực 2 tháng cũng không biết để làm gì”, ông Tuấn đặt câu hỏi.

Trước thực trạng i ốt bay hơi trong quá trình chế biến, ông Tuấn đề nghị chỉ nên quy định bắt buộc sử dụng muối i ốt trong một số trường hợp đặc biệt, tránh việc “rất nhiều tiền của đang bay vào không khí, không đem lại tác dụng gì”.

Ông Tuấn nhắc lại dẫn chứng của việc kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường đối với sản phẩm xúc xích của Công ty Vietfood, sữa dê Danlait và sản phẩm của một doanh nghiệp măng tươi ở Tây Ninh khiến các doanh nghiệp này điêu đứng, thậm chí phá sản để kết luận: “Kết quả kiểm nghiệm không chính xác dẫn tới quản lý thị trường niêm phong hàng, doanh nghiệp phá sản. Họ chết mà không hiểu vì sao họ chết”.

Đồng tình với vấn đề này, PGS.TS. Trần Quang Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam nói thẳng: “Khi tòa án tuyên còn có sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, không có lý gì chỉ vì một câu phán của bộ phận kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa mà hủy cả lô hàng. Kiểm nghiệm phải tạo tâm phục khẩu phục”.

Tại Hội nghị, đại diện cho các Hiệp hội cũng phản ánh về sự trả lời chưa kịp thời, thậm chí là không có phản hồi đối với kiến nghị của họ. “Chỉ cần cơ quan chức năng sơ xẩy, quên công văn một năm trời không giải quyết thì doanh nghiệp đã mất cơ hội xuất khẩu lâu rồi”, PGS.TS. Trần Quang Trung, khuyến nghị.

Ách tắc trong XNK: Nói rồi, nói mãi nhưng vẫn… không thể không nói ảnh 5
PGS.TS. Trần Quang Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam tại Hội thảo. (Ảnh: Minh Hoa/DNVN) 
Trước rất nhiều bức xúc và kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện CIEM đề nghị đại diện các bộ, ban ngành tham dự Hội thảo tiếp thu.

“Có gì xử lý ngay được thì xử lý luôn. Có nhiều vấn đề vướng từ quy định trong văn bản, tổ chức thực hiện, chúng ta xem lại. Chưa xử lý được thì nhanh chóng báo cáo với lãnh đạo bộ. Các Hiệp hội đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp nên gửi các bản kiến nghị theo nhiều kênh khác nhau, thậm chí, gửi cho cả các cơ quan báo chí”,  ông Cung nhấn mạnh.

Minh Hoa

tin bài khác