Doanh nghiệp tư nhân trong môi trường kinh tế biến đổi

In bài viết
(DNVN) - Trong môi trường kinh tế biến đổi, cộng đồng doanh nghiệp tư nhân đứng trước nhiều cơ hội để phát triển và khẳng định vị trí quan trọng của mình. Nhưng sức ép cạnh tranh mà họ đối mặt" tàn khốc như chiến tranh".

Ngày càng lớn mạnh…

Trên nền dự báo khá tươi sáng về triển vọng kinh tế thế giới và Việt Nam trong năm 2018, tại "Diễn đàn doanh nghiệp 2018: Thích ứng trong môi trường kinh tế đang biến đổi", các chuyên gia kinh tế đầu ngành đều chung nhận định: Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển và khẳng định hơn nữa vị trí quan trọng của mình trong nền kinh tế.

Doanh nghiệp tư nhân trong môi trường kinh tế biến đổi ảnh 1
  Các diễn giả tại "Diễn đàn doanh nghiệp 2018: Thích ứng trong môi trường kinh tế đang biến đổi"

Ông Nguyễn Hồng Long - Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo Đổi mới và Phát triển doanh nghiệp Trung ương chỉ rõ: Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng phát triển với gần 620.000 doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp tỉ trọng trong GDP 40%, khoảng 30% giá trị tổng sản lượng công nghiệp, gần 80% tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ, 64% tổng lượng hàng hóa vận chuyển. Đặc biệt, khu vực kinh tế tư nhân thu hút khoảng 51% lực lượng lao động cả nước và tạo khoảng 1,2 triệu việc làm cho người lao động mỗi năm... Thời gian gần đây đã hình thành được một số tập đoàn kinh tế tư nhân có quy mô lớn, đội ngũ doanh nhân ngày càng lớn mạnh.

"Tôi nhìn thấy doanh nghiệp đang có 2 cơ hội", ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương nhận định. Cơ hội thứ nhất từ thông điệp của Chính phủ lấy việc phát triển kinh tế tư nhân làm động lực phát triển kinh tế. Cơ hội thứ hai, doanh nghiệp đang được tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm được thời gian, chi phí.

Doanh nghiệp tư nhân trong môi trường kinh tế biến đổi ảnh 2
  
Ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương tham luận về "Vai trò doanh nghiệp tư nhân trong cơ cấu kinh tế"

…nhưng rất dễ bị loại khỏi cuộc chơi.

Theo ông Nguyễn Hồng Long, tình hình doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc chờ giải thể có chiều hướng gia tăng. Trong 9 tháng đầu năm 2017, số doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn của cả nước là 18.499 doanh nghiệp, chiếm tỉ lệ khoảng 16,1% so với tổng số doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2016. Số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc chờ giải thể tăng 7,1% và số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân của tình trạng này là khoảng cách giữa chính sách và quá trình thực thi, công tác tổ chức đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp còn nặng về hình thức, nhiều thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà, công tác thanh tra, kiểm tra vẫn còn chồng chéo, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Ông Phan Đức Hiếu so sánh thách thức lớn mà doanh nghiệp tư nhân đang gặp phải chính là sự "tàn khốc như chiến tranh” của sức ép cạnh tranh. Năng lực quản trị của doanh nghiệp Việt Nam rất thấp so với khu vực (35/100 điểm). Việt Nam đứng ở vị trí 113/128 quốc gia về định hướng khách hàng, xếp thứ 93/128 quốc gia về khả năng hấp thụ công nghệ, xếp thứ 91/128 quốc gia về phát minh sáng chế và yếu cả về số và chất lượng các nhà cung cấp. Muốn gia nhập vào vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam không thể cứ xin xỏ mãi các doanh nghiệp nước ngoài liên kết, hợp tác. Doanh nghiệp cũng không thể nói phát triển kinh tế tư nhân chỉ là nhiệm vụ của Chính phủ. Phải quên đi thói quen kinh doanh cảm tính. Nếu không tự chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh cho chính mình, doanh nghiệp sẽ bị loại khỏi cuộc chơi.

TS. Vũ Đình Ánh thừa nhận sự đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân là chưa tương xứng: Trong số 40% GDP của khu vực kinh tế tư nhân đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước, chỉ có 6-7% GDP là của 650.000 doanh nghiệp, số còn lại là từ hộ gia đình. Tốc độ tăng trưởng của kinh tế tư nhân có xu hướng giảm trong những năm gần đây. Kinh tế tư nhân có quy mô nhỏ, chủ yếu vẫn là kinh tế hộ kinh doanh; trình độ công nghệ, trình độ quản trị, năng lực tài chính, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh thấp. Cơ cấu ngành nghề còn bất hợp lý, thiếu liên kết với nhau và với các thành phần kinh tế khác; năng lực hội nhập kinh tế quốc tế còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của các chuỗi giá trị sản xuất khu vực và toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp tư nhân ngừng hoạt động, giải thể và phá sản.

Trên 60% doanh nghiệp tư nhân đang trong tình trạng kinh doanh không có lãi là con số đáng buồn mà ông Nguyễn Hồng Long đưa ra. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng lên, nhưng số doanh nghiệp ngừng hoạt động và giải thể cũng chưa giảm như kỳ vọng. Ngoài các yếu tố khách quan, thách thức mà doanh nghiệp tư nhân gặp phải trong năm 2018 là các vấn đề liên quan đến điểm yếu nội tại của nền kinh tế, từ mô hình kinh tế chủ yếu dựa trên lao động giá rẻ, trình độ công nghệ thấp; đất đai, tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt, trong khi hiệu quả sử dụng chưa tăng đáng kể; doanh nghiệp trong nước vẫn hạn chế cả về quy mô, năng lực điều hành, dẫn tới hạn chế về khả năng cạnh tranh…

Băn khoăn đi tìm lời giải

Tham dự Diễn đàn, ông Đàm Quang Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Hóa chất nông nghiệp Thành phố Hà Nội đau đáu nỗi niềm: Trong xu hướng chung của thị trường trong nước và thế giới, chúng tôi cũng tập trung vào ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Tuy nhiên, làm sao giúp chúng tôi có tiền để làm nghiên cứu khoa học và làm sao để các nghiên cứu khoa học của chúng tôi được ứng dụng?

Doanh nghiệp tư nhân trong môi trường kinh tế biến đổi ảnh 3
 
Ông Đàm Quang Thắng - Chủ tịch Hiệp hội Hóa chất nông nghiệp Thành phố Hà Nội tại "Diễn đàn doanh nghiệp 2018: Thích ứng trong môi trường kinh tế đang biến đổi"

Ông Đoàn Trọng Lý - Chủ tịch HĐQT - Giám đốc Công ty Cổ phần Chăn nuôi Chế biến và XNK (APROCIMEX) bày tỏ nỗi lo về vốn, đặc biệt là về những rủi ro tài chính, rủi ro chính sách (chính sách bị vô hiệu hoá rất nhanh, làm doanh nghiệp trở tay không kịp). Ông cho rằng "rủi ro chính sách hiện lớn hơn cả rủi ro về thời tiết", đồng thời đặt câu hỏi làm thế nào để doanh nghiệp có được những sản phẩm mũi nhọn cho từng thị trường mũi nhọn.

Trăn trở tìm giải pháp để tiếp cận nguồn vốn ODA từ các nước công nghiệp phát triển như Nhật Bản, Mỹ của ông Nguyễn Vân – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội cũng là câu chuyện của cộng đồng doanh nghiệp đi tìm vốn, khi mà lãi ngân hàng quá cao và cũng rất khó để vay.

Tại Diễn đàn, những giải pháp mà các chuyên gia đầu ngành đưa ra cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân là thuyết phục: hãy đa dạng hóa nguồn lực tài chính; tiếp cận khoa học bài bản hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh; nâng cao tính thị trường, sự sáng tạo, từ ý tưởng đến sản phẩm; tìm hiểu kỹ những điều kiện về thị trường, tài chính, thể chế trước khi dự định sáng tạo hoặc đưa ra một ý tưởng. Nhưng trước bài toán thực tế, thật khó để trả lời câu hỏi: Doanh nghiệp bao nhiêu năm vẫn nhỏ lại, họ không muốn lớn hay họ không thể lớn?

Minh Hoa

Minh Hoa

tin bài khác